In de bedrijfswereld is een transitie naar digitale, softwaregedreven organisaties gaande. Er gaan zelfs stemmen op dat elke organisatie in de kern een softwarebedrijf is dat specifieke activiteiten uitvoert, zoals brood bakken, auto’s bouwen of financiële diensten verlenen. In zeker opzicht klopt dat: IT biedt bedrijven de mogelijkheid om zich te onderscheiden op het gebied van klantenservice, bedrijfsvoering, kennis van de klant, producten en marketing. Maar ook het nemen van een voorsprong op de concurrentie wordt gemakkelijker gemaakt door IT. De hamvraag is: wat betekent dit alles voor de architectuur en wat kan de architect ermee?

De business als sturende kracht?

In theorie zou de business bij de veranderingen als sturende kracht kunnen fungeren door eisen te stellen. Architecten vertalen deze vervolgens naar een IT-architectuur om het pad voor de gewenste verandering uit te stippelen. Deze watervalmethode past echter niet meer in de huidige tijd, waarin ontwikkelingen elkaar snel opvolgen. Alles van tevoren plannen is geen optie meer. Bovendien luidt hét digitaliseringscredo: ‘Neem kleine stappen, leer snel en veel én stel bij.’ Daarnaast is niet iedereen bekend met de technologische ontwikkelingen, waardoor het moeilijk wordt om deze te vertalen naar mogelijkheden voor de eigen organisatie.

Het oppakken van dit stuk klinkt als een verplichting – of liever, een uitgelezen kans – voor de architect. Tegelijkertijd worden er hierdoor eisen aan hem gesteld. En een bedrijf dient zich te realiseren dat dit niet een activiteit is die architecten ‘even’ kunnen oppakken om de organisatie de weg te wijzen.

Architect: facilitator en initiator

In dit proces kunnen architecten goed optreden als facilitator en initiator. Enerzijds door de business helder te krijgen op het gebied van doelstellingen, marktontwikkelingen en uitdagingen; anderzijds door een goed beeld van technische ontwikkelingen te creëren en – vooral – de functionele (business)mogelijkheden van de technologie te onderkennen. Gewapend met deze kennis kunnen architecten een dialoog starten met business, IT en innovatie-afdelingen. Een die gericht is op het verkennen van businessvernieuwingen, inzicht geeft in de mogelijkheden van technologie, consequenties in kaart brengt voor zowel organisatie als IT en de aanpak aan de orde stelt. Daarnaast moet de dialoog ruimte bieden voor vragen op het gebied van haalbaarheid, een Agile benadering en vernieuwing die aansluit op de mogelijkheden van een organisatie.

Kortom, een ware uitdaging. Maar wel een die inspirerend werkt. En wellicht lukt het gevestigde ondernemingen met deze aanpak om disruptieve start-ups vóór te blijven!